હળદરવાળું દૂધ: એક ચમત્કારિક સુવર્ણ અમૃત આપણા ભારતીય રસોડામાં હળદર માત્ર એક મસાલો નથી, પરંતુ તે આયુર્વેદનું એક અમૂલ્ય ઔષધ છે. સદીઓથી, આપણા દાદી-નાની શરદી, ખાંસી, દુખાવો કે ઈજા જેવી સામાન્ય સમસ્યાઓ માટે હળદરવાળા દૂધનો ઉપાય સૂચવતા આવ્યા છે. આ સોનેરી રંગનું પીણું, જેને પશ્ચિમી દેશોમાં હવે ‘ગોલ્ડન મિલ્ક’ (Golden Milk) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,…
સુવાદાણા પાંદડા” એટલે સુવાની ભાજી. સુવા (Anethum graveolens) એક એવી વનસ્પતિ છે જેના પાંદડા અને બીજનો ઉપયોગ રસોઈમાં અને ઔષધીય હેતુઓ માટે થાય છે. તેના પાંદડા પાતળા, લીલા અને સોય જેવા આકારના હોય છે અને તેની સુગંધ તીવ્ર અને થોડી મીઠી હોય છે. સુવાદાણા પાંદડા એટલે શું? “સુવાદાણા પાંદડા” એટલે સુવાની ભાજી અથવા ડીલ લીવ્ઝ….
દશમૂળ (Dashamoola) એ આયુર્વેદની એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને શક્તિશાળી ઔષધીય ફોર્મ્યુલા છે, જે “દસ મૂળ” ના સંયોજનથી બનેલી છે. “દશ” એટલે દસ અને “મૂળ” એટલે છોડના મૂળ. આ દસ મૂળ વિવિધ વૃક્ષો અને છોડના હોય છે અને તેમને સમાન પ્રમાણમાં ભેળવીને દશમૂળ તૈયાર કરવામાં આવે છે. આયુર્વેદમાં, દશમૂળને ત્રણેય દોષો – વાયુ, પિત્ત અને કફ…
સલાઈ ધૂપડો (Salai Dhoop) એ એક કુદરતી ગુંદર (resin) છે જે શલકી વૃક્ષ (Boswellia serrata) માંથી મળે છે. આ વૃક્ષ ભારતના સૂકા પર્વતીય પ્રદેશોમાં જોવા મળે છે. તેને સ્થાનિક ભાષામાં “કુન્દરુ” (Kundru) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આયુર્વેદમાં શલકીનો ઉપયોગ તેના શક્તિશાળી બળતરા વિરોધી (anti-inflammatory) ગુણધર્મોને કારણે સદીઓથી કરવામાં આવે છે. “ધૂપડો” શબ્દ સૂચવે છે…
ગૂગળ (Guggul) એ એક પ્રાચીન અને અત્યંત મૂલ્યવાન આયુર્વેદિક ઔષધિ છે, જે કોમિફોરા વાઈટી (Commiphora wightii) નામના છોડમાંથી મળતી ગુંદર (resin) છે. આ છોડ મુખ્યત્વે ભારતના સૂકા અને ખડકાળ પ્રદેશો, ખાસ કરીને રાજસ્થાન, ગુજરાત અને મધ્યપ્રદેશમાં જોવા મળે છે. ગૂગળ શબ્દ સંસ્કૃત શબ્દ ‘ગુગ્ગુલુ’ પરથી આવ્યો છે, જેનો અર્થ થાય છે ‘જે શરીરનું બળ અને…
ભૂમ્યામલકી (Bhumi Amla), જેને ભોંય આમળા અથવા ભોંય આંબલી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક નાનું છોડ છે જેનો ઉપયોગ આયુર્વેદમાં ઔષધીય ગુણો માટે થાય છે. તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ ફાઇલેન્થસ નિરુરી (Phyllanthus niruri) છે. ભૂમ્યમલકી ચૂર્ણ શું છે? ભૂમ્યામલકી ચૂર્ણ આ છોડના સૂકા ભાગો (પાંદડા, મૂળ અને દાંડી) ને પીસીને બનાવેલો પાવડર છે. આ…
હિંગ્વાષ્ટક ચૂર્ણ શું છે? હિંગ્વાષ્ટક ચૂર્ણ એક આયુર્વેદિક ઔષધિ છે જેનો ઉપયોગ પાચન સંબંધી સમસ્યાઓના ઉપચાર માટે થાય છે. તે આઠ ઔષધોનું મિશ્રણ છે, જે નીચે મુજબ છે: હિંગ્વાષ્ટક ચૂર્ણ પાચન સુધારવામાં, ગેસ અને પેટનું ફૂલવું ઓછું કરવામાં, કબજિયાત દૂર કરવામાં અને ભૂખ વધારવામાં મદદરૂપ છે. તે આયુર્વેદમાં એક ઉત્તમ પાચન સહાયક માનવામાં આવે છે….
આરોગ્યવર્ધિની વટી ચૂર્ણ શું છે? તેથી, “આરોગ્યવર્ધિની વટી ચૂર્ણ” જેવું કોઈ એક સ્વરૂપ અસ્તિત્વમાં નથી. આરોગ્યવર્ધિની વટી હંમેશા ગોળી સ્વરૂપમાં જ હોય છે. શક્ય છે કે તમે આ દવાના ફાયદા અથવા ઉપયોગો વિશે જાણવા માંગતા હોવ. આરોગ્યવર્ધિની વટીના કેટલાક સંભવિત ઉપયોગો અને ફાયદા (ગુજરાતીમાં): જો તમે આરોગ્યવર્ધિની વટીનું સેવન કેવી રીતે કરવું તે જાણવા માંગતા…
પુનર્નવદી ચૂર્ણ શું છે? પુનર્નવાદિ ચૂર્ણ એક આયુર્વેદિક હર્બલ મિશ્રણ છે જેનો ઉપયોગ પરંપરાગત રીતે વિવિધ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ માટે થાય છે. “પુનર્નવા” નો અર્થ છે “ફરીથી નવું કરવું” અથવા “કાયાકલ્પ કરવો”, જે આ ચૂર્ણના સંભવિત લાભો સૂચવે છે. પુનર્નવાદિ ચૂર્ણ એ અનેક ઔષધીય વનસ્પતિઓનું મિશ્રણ છે, જેમાં મુખ્યત્વે પુનર્નવાનો સમાવેશ થાય છે. આયુર્વેદમાં તેનો ઉપયોગ…
કાલમેઘ ચૂર્ણ શું છે? કાલમેઘ ચૂર્ણ એ કાલમેઘ (Andrographis paniculata) નામના છોડના સૂકા પાંદડા અને દાંડીને પીસીને બનાવેલો આયુર્વેદિક પાવડર છે. કાલમેઘને તેના કડવા સ્વાદને કારણે “કડવો રાજા” અથવા “ગ્રીન ચિરેટ્ટા” તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આયુર્વેદમાં તેનો ઉપયોગ સદીઓથી વિવિધ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓના ઉપચાર માટે કરવામાં આવે છે. તે ખાસ કરીને લીવરના સ્વાસ્થ્ય અને રોગપ્રતિકારક…
