એન્ટિબાયોટિક્સ (Antibiotics) એ આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાનની સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને ક્રાંતિકારી શોધોમાંની એક છે. તેણે માનવજાતને અસંખ્ય જીવલેણ રોગો સામે રક્ષણ આપ્યું છે. જો કે, તેનો અવિચારી ઉપયોગ આજે એક ગંભીર વૈશ્વિક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા બની રહ્યો છે. આ લેખમાં આપણે એન્ટિબાયોટિક્સ શું છે, તેનો ઇતિહાસ, તે કેવી રીતે કાર્ય કરે છે, તેના પ્રકારો, ફાયદા, ગેરફાયદા અને…
સલાઈ ધૂપડો (Salai Dhoop) એ એક કુદરતી ગુંદર (resin) છે જે શલકી વૃક્ષ (Boswellia serrata) માંથી મળે છે. આ વૃક્ષ ભારતના સૂકા પર્વતીય પ્રદેશોમાં જોવા મળે છે. તેને સ્થાનિક ભાષામાં “કુન્દરુ” (Kundru) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આયુર્વેદમાં શલકીનો ઉપયોગ તેના શક્તિશાળી બળતરા વિરોધી (anti-inflammatory) ગુણધર્મોને કારણે સદીઓથી કરવામાં આવે છે. “ધૂપડો” શબ્દ સૂચવે છે…
ગૂગળ (Guggul) એ એક પ્રાચીન અને અત્યંત મૂલ્યવાન આયુર્વેદિક ઔષધિ છે, જે કોમિફોરા વાઈટી (Commiphora wightii) નામના છોડમાંથી મળતી ગુંદર (resin) છે. આ છોડ મુખ્યત્વે ભારતના સૂકા અને ખડકાળ પ્રદેશો, ખાસ કરીને રાજસ્થાન, ગુજરાત અને મધ્યપ્રદેશમાં જોવા મળે છે. ગૂગળ શબ્દ સંસ્કૃત શબ્દ ‘ગુગ્ગુલુ’ પરથી આવ્યો છે, જેનો અર્થ થાય છે ‘જે શરીરનું બળ અને…
ભૂમ્યામલકી (Bhumi Amla), જેને ભોંય આમળા અથવા ભોંય આંબલી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક નાનું છોડ છે જેનો ઉપયોગ આયુર્વેદમાં ઔષધીય ગુણો માટે થાય છે. તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ ફાઇલેન્થસ નિરુરી (Phyllanthus niruri) છે. ભૂમ્યમલકી ચૂર્ણ શું છે? ભૂમ્યામલકી ચૂર્ણ આ છોડના સૂકા ભાગો (પાંદડા, મૂળ અને દાંડી) ને પીસીને બનાવેલો પાવડર છે. આ…
હિંગ્વાષ્ટક ચૂર્ણ શું છે? હિંગ્વાષ્ટક ચૂર્ણ એક આયુર્વેદિક ઔષધિ છે જેનો ઉપયોગ પાચન સંબંધી સમસ્યાઓના ઉપચાર માટે થાય છે. તે આઠ ઔષધોનું મિશ્રણ છે, જે નીચે મુજબ છે: હિંગ્વાષ્ટક ચૂર્ણ પાચન સુધારવામાં, ગેસ અને પેટનું ફૂલવું ઓછું કરવામાં, કબજિયાત દૂર કરવામાં અને ભૂખ વધારવામાં મદદરૂપ છે. તે આયુર્વેદમાં એક ઉત્તમ પાચન સહાયક માનવામાં આવે છે….
પુનર્નવદી ચૂર્ણ શું છે? પુનર્નવાદિ ચૂર્ણ એક આયુર્વેદિક હર્બલ મિશ્રણ છે જેનો ઉપયોગ પરંપરાગત રીતે વિવિધ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ માટે થાય છે. “પુનર્નવા” નો અર્થ છે “ફરીથી નવું કરવું” અથવા “કાયાકલ્પ કરવો”, જે આ ચૂર્ણના સંભવિત લાભો સૂચવે છે. પુનર્નવાદિ ચૂર્ણ એ અનેક ઔષધીય વનસ્પતિઓનું મિશ્રણ છે, જેમાં મુખ્યત્વે પુનર્નવાનો સમાવેશ થાય છે. આયુર્વેદમાં તેનો ઉપયોગ…
કાલમેઘ ચૂર્ણ શું છે? કાલમેઘ ચૂર્ણ એ કાલમેઘ (Andrographis paniculata) નામના છોડના સૂકા પાંદડા અને દાંડીને પીસીને બનાવેલો આયુર્વેદિક પાવડર છે. કાલમેઘને તેના કડવા સ્વાદને કારણે “કડવો રાજા” અથવા “ગ્રીન ચિરેટ્ટા” તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આયુર્વેદમાં તેનો ઉપયોગ સદીઓથી વિવિધ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓના ઉપચાર માટે કરવામાં આવે છે. તે ખાસ કરીને લીવરના સ્વાસ્થ્ય અને રોગપ્રતિકારક…
કુટજારિષ્ટ શું છે? કુટજારિષ્ટ એક આયુર્વેદિક પ્રવાહી દવા છે. તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ઝાડા, મરડો અને ઇરિટેબલ બોવેલ સિન્ડ્રોમ (IBS) જેવા પાચન સંબંધી વિકારોની સારવાર માટે થાય છે. કુટજારિષ્ટના મુખ્ય ઘટકો: આ દવા આથો લાવવાની પ્રક્રિયા દ્વારા બનાવવામાં આવે છે, જેના કારણે તેમાં 5-10% જેટલો સ્વયં ઉત્પન્ન થયેલો આલ્કોહોલ હોય છે. આ આલ્કોહોલ અને પાણી ઔષધીય…
સ્ટીરોઈડ ઈન્જેક્શન શું છે? સ્ટીરોઈડ ઈન્જેક્શનમાં કોર્ટીકોસ્ટેરોઈડ નામનું હોર્મોન હોય છે. આ હોર્મોન શરીરમાં કુદરતી રીતે પણ બને છે અને તે શરીરમાં ઘણી બધી પ્રક્રિયાઓ જેવી કે, સોજો ઘટાડવો, એલર્જીનો સામનો કરવો અને રોગપ્રતિકારક શક્તિને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે. જ્યારે આપણા શરીરમાં કોર્ટીકોસ્ટેરોઈડની માત્રા ઓછી થાય છે, ત્યારે ડૉક્ટર સ્ટીરોઈડ ઈન્જેક્શન આપી શકે છે….
બોટોક્સ ઇન્જેક્શન શું છે? બોટોક્સ ઇન્જેક્શન એક પ્રકારની કોસ્મેટિક સારવાર છે જે ચહેરા પરની કરચલીઓ અને રેખાઓ ઘટાડવા માટે કરવામાં આવે છે. આ સારવારમાં એક ખાસ પ્રકારનું ઝેર, જેને બોટુલિનમ ટોક્સિન કહેવાય છે, તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ ઝેર ચહેરાના સ્નાયુઓને સંકોચાતા અટકાવે છે, જેના કારણે કરચલીઓ અને રેખાઓ ઓછી દેખાય છે. બોટ્યુલિનમ ઝેરનો…
