નાળિયેર

નાળિયેર શું છે?

નાળિયેર એક મોટું, ગોળ ફળ છે જેનું બહારનું પડ સખત અને રેસાયુક્ત હોય છે, જેને કાચલી કહેવાય છે. અંદર સફેદ, જાડું ખાદ્ય ગર્ભ (મીંજ) અને મીઠું પ્રવાહી હોય છે જેને નાળિયેર પાણી કહેવાય છે.

આ ઉપરાંત, પ્રદેશ અને લાક્ષણિકતાઓના આધારે નાળિયેરની ઘણી પેટાજાતો પણ જોવા મળે છે.

નાળિયેરના ફાયદા શું છે?

નાળિયેર એક પૌષ્ટિક ફળ છે અને તેના ઘણા ફાયદા છે:

પોષક તત્વોથી ભરપૂર: નાળિયેરમાં ફાઈબર, પોટેશિયમ, મેગ્નેશિયમ, ફોસ્ફરસ, આયર્ન, મેંગેનીઝ અને કોપર જેવા મહત્વપૂર્ણ ખનિજો હોય છે.

હૃદય માટે સારું: તેમાં રહેલું હેલ્ધી ફેટ અને ફાઈબર હૃદયના સ્વાસ્થ્યને સુધારવામાં મદદ કરે છે અને ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલનું સ્તર ઘટાડે છે.

વજન ઘટાડવામાં મદદરૂપ: નાળિયેરમાં રહેલું ફાઈબર પેટને લાંબા સમય સુધી ભરેલું રાખે છે, જેનાથી વધુ ખાવાનું ટાળી શકાય છે.

પાચન સુધારે: નાળિયેરમાં રહેલું ફાઈબર પાચનક્રિયાને સુધારે છે અને કબજિયાતની સમસ્યા દૂર કરે છે.

રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે: નાળિયેરમાં લૌરિક એસિડ હોય છે, જે એન્ટિવાયરલ અને એન્ટિફંગલ ગુણધર્મો ધરાવે છે અને શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને મજબૂત બનાવે છે.

બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રિત કરે: નાળિયેરમાં પોટેશિયમનું પ્રમાણ સારું હોય છે, જે બ્લડ પ્રેશરને સામાન્ય રાખવામાં મદદ કરે છે.

ત્વચા અને વાળ માટે ફાયદાકારક: નાળિયેર તેલ ત્વચાને મોઇશ્ચરાઇઝ કરે છે અને વાળને પોષણ આપે છે.

હાડકાંને મજબૂત બનાવે: નાળિયેરમાં મેંગેનીઝ હોય છે, જે હાડકાંને મજબૂત રાખવામાં મદદ કરે છે.

શરીરને હાઇડ્રેટ રાખે: નાળિયેર પાણી એક કુદરતી ઇલેક્ટ્રોલાઇટ ડ્રિંક છે જે શરીરને હાઇડ્રેટ રાખવામાં મદદ કરે છે.

એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સનો સ્ત્રોત: નાળિયેરમાં એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ હોય છે જે શરીરને ફ્રી રેડિકલ્સ સામે રક્ષણ આપે છે.

કેન્સરનું જોખમ ઘટાડે: કેટલાક અભ્યાસો સૂચવે છે કે નાળિયેરમાં રહેલા તત્વો કેન્સરના કોષોના વિકાસને અટકાવી શકે છે.

નાળિયેરનો ઉપયોગ તમે સીધું ખાઈને, નાળિયેર પાણી પીને અથવા નાળિયેર તેલનો ઉપયોગ કરીને કરી શકો છો. અમદાવાદના સંદર્ભમાં, નાળિયેર તમને સરળતાથી મળી રહેશે અને ઉનાળામાં તે શરીરને ઠંડક પણ આપે છે.

નાળિયેરના ઉપયોગો શું છે?

નાળિયેરના દરેક ભાગનો ઉપયોગ થાય છે:

• મીંજ: કાચું ખાઈ શકાય છે, સૂકવીને (કોપરું) ખાઈ શકાય છે અથવા તેનો ઉપયોગ રસોઈ અને બેકિંગમાં થાય છે.
• નાળિયેર પાણી: એક તાજગીભર્યું પીણું છે જે ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સથી ભરપૂર હોય છે.
• નાળિયેર દૂધ: મીંજને પીસીને અને પાણી ઉમેરીને બનાવવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ રસોઈમાં થાય છે.
• નાળિયેર તેલ: મીંજમાંથી કાઢવામાં આવે છે અને તેનો ઉપયોગ રસોઈ, ત્વચાની સંભાળ અને વાળની સંભાળ માટે થાય છે.
• કાચલી: બળતણ તરીકે અને હસ્તકલાની વસ્તુઓ બનાવવા માટે વપરાય છે.
• રેસા (Coir): દોરડાં, સાદડીઓ, બ્રશ અને ગાદલાં બનાવવા માટે વપરાય છે.
• પાંદડા: છત બનાવવા, ટોપલાં અને અન્ય વસ્તુઓ વણવા માટે વપરાય છે.
• થડ: મકાન બનાવવા અને ફર્નિચર માટે વપરાય છે.

નાળિયેરના ખેતી

નાળિયેરની ખેતી મુખ્યત્વે ભારતના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં થાય છે. ગુજરાત પણ નાળિયેર ઉત્પાદક રાજ્યોમાંનું એક છે, જો કે અહીં તેનું ઉત્પાદન અન્ય દક્ષિણી રાજ્યોની સરખામણીમાં ઓછું છે. તેમ છતાં, અમદાવાદ સહિત ગુજરાતના ઘણા વિસ્તારોમાં નાળિયેરની ખેતી જોવા મળે છે.

નાળિયેરની ખેતી માટે કેટલીક મહત્વની બાબતો નીચે મુજબ છે:

1. આબોહવા અને જમીન:

• નાળિયેર ઉષ્ણકટિબંધીય પાક છે અને તેને ગરમ અને ભેજવાળું હવામાન અનુકૂળ આવે છે.
• તેને સારો સૂર્યપ્રકાશ અને વાર્ષિક ૧૩૦૦-૨૩૦૦ મીમી જેટલો સારો વરસાદ જરૂરી છે.
• નાળિયેર વિવિધ પ્રકારની જમીનમાં ઉગી શકે છે, પરંતુ સારી નિતારવાળી ગોરાડુ જમીન શ્રેષ્ઠ ગણાય છે. ભારે કાળી જમીન અને પાણી ભરાઈ રહેતી જમીન તેના માટે યોગ્ય નથી.

2. જાતોની પસંદગી:

• નાળિયેરની ઘણી જાતો ઉપલબ્ધ છે, જે ઊંચાઈ, ફળનું કદ અને ઉત્પાદન ક્ષમતામાં ભિન્ન હોય છે.
• મુખ્યત્વે બે પ્રકારની જાતો જોવા મળે છે: ઊંચી જાતો (Tall varieties) અને ઠીંગણી જાતો (Dwarf varieties).
• ઊંચી જાતો મોડેથી ફળ આપવાનું શરૂ કરે છે પરંતુ તેમનું આયુષ્ય લાંબુ હોય છે અને ઉત્પાદન વધુ હોય છે.
• ઠીંગણી જાતો વહેલાં ફળ આપવાનું શરૂ કરે છે પરંતુ તેમનું આયુષ્ય ટૂંકું હોય છે.
• ગુજરાતના વાતાવરણ માટે અનુકૂળ જાતોની પસંદગી કરવી મહત્વપૂર્ણ છે. સ્થાનિક કૃષિ નિષ્ણાતો આ બાબતે વધુ સારી સલાહ આપી શકે છે.

3. વાવણીનો સમય અને પદ્ધતિ:

• નાળિયેરના છોડની રોપણી માટે ચોમાસાની શરૂઆતનો સમય (જૂન-જુલાઈ) શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. જો સિંચાઈની સુવિધા હોય તો અન્ય સમયે પણ રોપણી કરી શકાય છે.
• છોડ વચ્ચે યોગ્ય અંતર રાખવું જરૂરી છે. સામાન્ય રીતે 7.5 મીટર થી 9 મીટરનું અંતર રાખવામાં આવે છે.
• રોપણી માટે 1 મીટર x 1 મીટર x 1 મીટરના ખાડા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
• ખાડામાં સારું છાણિયું ખાતર અને ઉપરની માટી ભરીને છોડ રોપવામાં આવે છે.

4. સિંચાઈ:

• નાળિયેરના છોડને શરૂઆતના વર્ષોમાં નિયમિત સિંચાઈની જરૂર પડે છે.
• મોટા વૃક્ષોને પણ ખાસ કરીને ઉનાળામાં અને સૂકા સમયગાળા દરમિયાન સિંચાઈની જરૂર પડે છે.
• ટપક સિંચાઈ પદ્ધતિ પાણીની બચત માટે વધુ સારી છે.

નાળિયેરની જાતો

ગુજરાતમાં જોવા મળતી નાળિયેરની મુખ્ય જાતો:

સૌરાષ્ટ્રના પ્રદેશમાં મુખ્યત્વે ત્રણ જાણીતી જાતો ઉગાડવામાં આવે છે:

• વાનફેર (Vanfer): આ એક હાઇબ્રિડ જાત છે. તેના ફળો લીલા રંગના, મોટા કદના અને વધુ પાણીની માત્રાવાળા હોય છે. ઉત્પાદન પણ પ્રમાણમાં વધારે હોય છે. ખેડૂતો વધુ આવક માટે આ જાતને પસંદ કરે છે.
• લોટણ (Lotan): આ જાત વાનફેરની સરખામણીમાં નાના કદના ફળો ધરાવે છે અને ઉત્પાદન પણ ઓછું હોય છે.
• બોના (Bona): આ પણ સ્થાનિક જાત છે અને તેના ફળોનું કદ લોટણ જેવું જ હોય છે અને ઉત્પાદન પણ ઓછું હોય છે.

નવસારી કૃષિ યુનિવર્સિટી (NAU) પણ નાળિયેરની વિવિધ જાતો પર સંશોધન કરે છે અને ખેડૂતોને સારી ગુણવત્તાવાળા રોપાઓ પૂરા પાડે છે. તેમના દ્વારા વિકસિત કેટલીક જાતોમાં D x T હાઇબ્રિડ (મહુવા) નો સમાવેશ થાય છે, જે ઉચ્ચ ઉત્પાદન માટે જાણીતી છે. આ ઉપરાંત, તેઓ ડ્વાર્ફ યલો (Dwarf Yellow), ડ્વાર્ફ ઓરેન્જ (Dwarf Orange) અને ગ્રીન ડ્વાર્ફ (Green Dwarf) જેવી ડ્વાર્ફ (નાની કદની) જાતો પણ પૂરી પાડે છે.

ભારતમાં જોવા મળતી અન્ય મહત્વની જાતો:

ગુજરાત ઉપરાંત ભારતના અન્ય દરિયાકાંઠાના રાજ્યોમાં પણ નાળિયેરની ઘણી જાતો ઉગાડવામાં આવે છે, જે નીચે મુજબ છે:

ઊંચી જાતો (Tall Varieties): આ જાતો ઊંચી વધે છે અને મોડેથી ફળ આપવાનું શરૂ કરે છે, પરંતુ તેમનું આયુષ્ય લાંબુ હોય છે અને તે વધુ ઉત્પાદન આપે છે.

• વેસ્ટ કોસ્ટ ટોલ (West Coast Tall – WCT)
• ઈસ્ટ કોસ્ટ ટોલ (East Coast Tall – ECT)
• ટીપ્ટુર ટોલ (Tiptur Tall)
• લક્ષદ્વીપ ઓર્ડિનરી (Laccadive Ordinary – LCT) / ચંદ્રકલ્પ (Chandrakalpa)
• ફિલિપાઈન્સ ઓર્ડિનરી (Philippines Ordinary) / કેરાચંદ્ર (Kerachandra)
• અંદમાન ઓર્ડિનરી (Andaman Ordinary) / વીપીએમ – 3 (VPM – 3)

નાની જાતો (Dwarf Varieties): આ જાતો કદમાં નાની હોય છે અને વહેલા ફળ આપવાનું શરૂ કરે છે. તેમનું આયુષ્ય ઊંચી જાતો કરતાં ઓછું હોય છે.

• ચોઘાટ ઓરેન્જ ડ્વાર્ફ (Chowghat Orange Dwarf – COD)
• ચોઘાટ ગ્રીન ડ્વાર્ફ (Chowghat Green Dwarf – CGD)
• મલાયન યલો ડ્વાર્ફ (Malayan Yellow Dwarf – MYD)
• મલાયન ગ્રીન ડ્વાર્ફ (Malayan Green Dwarf – MGD)
• ગંગા બોન્ડમ (Ganga Bondam – GB)
• ફીજી ડ્વાર્ફ (Fiji Dwarf)
• કિંગ કોકોનટ (King Coconut / Thembili)

હાઇબ્રિડ જાતો (Hybrid Varieties): આ જાતો ઊંચી અને નાની જાતોના સંકરણથી વિકસાવવામાં આવે છે અને તે વહેલું ઉત્પાદન અને વધુ ઉપજ જેવા ફાયદાઓ ધરાવે છે.

• કેરાસંકરા (Kerasankara) (WCT x COD)
• ચંદ્રસંકરા (Chandrasankara) (COD x WCT)
• ચંદ્રલક્ષ (Chandralaksha) (LCT x COD)
• કેરાગંગા (Keraganga) (WCT x GBGD)
• લક્ષગંગા (Lakshaganga) (LCT x GBGD)
• આનંદગંગા (Anandaganga) (ADOT x GBGD)
• કેરાશ્રી (Kerasree) (WCT x MYD)
• કેરાસૌભાગ્ય (Kerasoubhagya) (WCT x SSAT)
• વીએચસી 1 (VHC 1) (ECT x MGD)
• વીએચસી 2 (VHC 2) (ECT x MYD)
• વીએચસી 3 (VHC 3) (ECT x MOD)
• ડી x ટી હાઇબ્રિડ (D x T Hybrid) (Dwarf x Tall) – જેમ કે મહુવા ખાતે વિકસાવવામાં આવેલી જાત.