નેક્ટરીન

નેક્ટરીન એક રસદાર અને મીઠું ફળ છે જે પીચ જેવું જ હોય છે, પરંતુ તેની ત્વચા સરળ અને રૂંવાટી વગરની હોય છે. તે ગુલાબી, લાલ અથવા પીળા રંગનું હોઈ શકે છે અને તેમાં એક સખત ગોટલો હોય છે. નેક્ટરીન વિટામિન અને ફાઇબરનો સારો સ્ત્રોત છે અને તે તાજા ખાવા માટે અથવા જામ, જેલી અને અન્ય મીઠાઈઓ બનાવવા માટે વપરાય છે. તેની સુગંધ અને સ્વાદ ઘણા લોકોને ખૂબ જ પસંદ આવે છે.

નેક્ટરીન શું છે?

નેક્ટરીન એક પ્રકારનું ગર્ભ છે, જે પીચ જેવું જ હોય છે, પરંતુ તેની ત્વચા પર રૂંવાટી હોતી નથી. તે મધ્યમાં એક ગોટલી ધરાવે છે અને સ્પર્શ કરવાથી થોડું નરમ હોવું જોઈએ. નેક્ટરીનનો ગર્ભ પીળાથી સફેદ રંગનો હોઈ શકે છે.

નેક્ટરીન અને પીચ વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત તેમની ત્વચા છે. પીચની ત્વચા પર નાના, નરમ વાળ હોય છે, જ્યારે નેક્ટરીનની ત્વચા સરળ અને ચળકતી હોય છે. આ તફાવત એક જ જનીનના કારણે હોય છે.

નેક્ટરીન સ્વાદમાં મીઠી અને થોડી તીખી હોય છે. તેનો ઉપયોગ તાજો ખાવા માટે, જામ બનાવવા માટે, પાઈ અને અન્ય મીઠાઈઓમાં થાય છે. તે વિટામિન એ અને સી, પોટેશિયમ અને ફાઈબરનો સારો સ્ત્રોત છે.

અહીં નેક્ટરીન વિશે કેટલીક વધુ માહિતી છે:

• નેક્ટરીન અને પીચ એક જ વૃક્ષ પર પણ ઉગી શકે છે.
• નેક્ટરીનનું વૃક્ષ પીચના વૃક્ષ જેવું જ હોય છે.
• નેક્ટરીન સામાન્ય રીતે પીચ કરતાં નાનું હોય છે.
• નેક્ટરીન પીચ કરતાં વધુ લાલ રંગનું દેખાય છે, કારણ કે તેના પર રૂંવાટી હોતી નથી.
• નેક્ટરીન પીચની જેમ જ પથ્થરફળ (સ્ટોન ફ્રૂટ) છે.
• સંયુક્ત રાજ્યમાં ઉગાડવામાં આવતા 95% થી વધુ નેક્ટરીન કેલિફોર્નિયામાં ઉગાડવામાં આવે છે.
• નેક્ટરીનનું નામ “નેક્ટર” શબ્દ પરથી આવ્યું છે, જેનો અર્થ થાય છે “દેવોનું ભોજન”.

નેક્ટરીનના ફાયદા

નેક્ટરીન ખાવાથી ઘણા ફાયદા થાય છે:

• પોષક તત્વોથી ભરપૂર: નેક્ટરીનમાં વિટામિન સી અને એ, પોટેશિયમ અને ફાઈબર જેવા આવશ્યક પોષક તત્વો હોય છે.
• એન્ટીઑકિસડન્ટોથી ભરપૂર: તેમાં બીટા-કેરોટીન અને ક્વેર્સેટિન જેવા એન્ટીઑકિસડન્ટો હોય છે, જે શરીરમાં મુક્ત રેડિકલ સામે લડીને કોષોને નુકસાન થતું અટકાવે છે.
• હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે સારું: તેમાં પોટેશિયમ હોય છે, જે બ્લડ પ્રેશર ને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે, અને ફાઈબર ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલને ઘટાડીને હૃદય રોગનું જોખમ ઘટાડી શકે છે.
• પાચન સુધારે છે: નેક્ટરીનમાં રહેલું ફાઈબર પાચનક્રિયાને સુધારે છે અને કબજિયાતને અટકાવે છે. તે આંતરડાના સારા બેક્ટેરિયાને પણ પોષણ આપે છે.
• રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે: વિટામિન સીની હાજરી રોગપ્રતિકારક શક્તિને મજબૂત બનાવે છે અને શરીરને ચેપ સામે લડવામાં મદદ કરે છે.
• ત્વચા માટે ફાયદાકારક: તેમાં વિટામિન એ અને સી હોય છે, જે ત્વચાને સ્વસ્થ રાખવામાં મદદ કરે છે. એન્ટીઑકિસડન્ટો ત્વચાને યુવી કિરણોથી થતા નુકસાનથી પણ બચાવે છે.
• વજન વ્યવસ્થાપનમાં મદદરૂપ: તે ઓછી કેલરી અને વધુ ફાઈબરવાળું ફળ હોવાથી, તે તમને લાંબા સમય સુધી પેટ ભરેલું રાખે છે અને વધુ ખાવાનું ટાળવામાં મદદ કરે છે.
• આંખોના સ્વાસ્થ્ય માટે સારું: તેમાં લ્યુટીન અને ઝેક્સાન્થિન જેવા કેરોટીનોઇડ્સ હોય છે, જે આંખોને ઉંમર સંબંધિત મૅક્યુલર ડિજનરેશન અને મોતિયાથી બચાવવામાં મદદ કરે છે.
• કેન્સરનું જોખમ ઘટાડી શકે છે: કેટલાક સંશોધનો સૂચવે છે કે નેક્ટરીનમાં રહેલા પોલિફીનોલ્સમાં કેન્સર વિરોધી ગુણધર્મો હોઈ શકે છે, જે કેન્સરના કોષોના વિકાસને અટકાવવામાં મદદ કરી શકે છે.
• લોહીમાં શર્કરાનું સ્તર નિયંત્રિત કરવામાં મદદરૂપ: ફાઈબરની હાજરીને કારણે તે લોહીમાં શર્કરાના સ્તરને અચાનક વધતા અટકાવવામાં મદદ કરી શકે છે.

નેક્ટરીનની ખેતી:

નેક્ટરીનની ખેતી પીચની ખેતી જેવી જ હોય છે, પરંતુ કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખવું પડે છે:

1. આબોહવા અને સ્થાન:

• નેક્ટરીનને ગરમ ઉનાળો અને ઠંડો શિયાળો જોઈએ છે. તે યુએસડીએ હાર્ડીનેસ ઝોન 5 થી 9 માં સારી રીતે ઉગે છે.
• તેને દરરોજ ઓછામાં ઓછા 6 થી 8 કલાક સીધો સૂર્યપ્રકાશ મળવો જોઈએ.
• ઠંડા પવનોથી સુરક્ષિત સ્થાન પસંદ કરો. વહેલા મોર આવતા હોવાથી, મોડા હિમથી બચાવવું જરૂરી છે. દક્ષિણ અથવા દક્ષિણ-પશ્ચિમ તરફની દિવાલ પાસે વાવેતર કરવું સારું છે.

2. જમીન:

• નેક્ટરીન સારી ડ્રેનેજવાળી, ફળદ્રુપ જમીનમાં શ્રેષ્ઠ રીતે ઉગે છે. રેતાળ લોમ જમીન આદર્શ છે, જેનું pH 6 થી 7 ની વચ્ચે હોય.
• જો તમારી જમીન ભારે હોય તો, ડ્રેનેજ સુધારવા માટે રેતી અને કાર્બનિક પદાર્થો ઉમેરો. પાણી ભરાઈ રહે તેવી જમીન ટાળો, કારણ કે તેનાથી મૂળ સડી શકે છે.

3. વાવેતર:

• નેક્ટરીનના કલમી છોડ ખરીદવા શ્રેષ્ઠ છે, કારણ કે બીજમાંથી ઉગાડેલા છોડ મૂળ જેવા ગુણધર્મો ધરાવતા નથી અને ફળ આવવામાં ઘણા વર્ષો લાગી શકે છે.
• વાવેતર માટે પાનખરનો અંત અથવા વસંતની શરૂઆત શ્રેષ્ઠ સમય છે.
• છોડને દિવાલથી ઓછામાં ઓછું 30 સેમી (1 ફૂટ) દૂર અને એકબીજાથી લગભગ 5 મીટરના અંતરે રોપો.
• વાવેતરના ખાડાને મૂળના ગુંચળાથી બમણો પહોળો અને ઊંડો ખોદો.
• છોડને ખાડામાં મૂકો અને મૂળને ફેલાવો. કલમ કરેલો ભાગ જમીનના સ્તરથી 5-7 સેમી (2-3 ઇંચ) ઉપર હોવો જોઈએ.
• ખાડાને માટીથી ભરો અને હળવા હાથે દબાવો.
• વાવેતર કર્યા પછી તરત જ સારી રીતે પાણી આપો.

4. પાણી અને ખાતર:

• ખાસ કરીને નવા છોડને સ્થાપિત થવા માટે અને ફળ વિકાસ દરમિયાન નિયમિતપણે પાણી આપો. જમીનને ભેજવાળી રાખો, પરંતુ વધુ પડતું પાણી આપવાનું ટાળો.
• વસંત અને ઉનાળામાં દર બે અઠવાડિયામાં પોટેશિયમયુક્ત પ્રવાહી ખાતર આપો. શિયાળાના અંતમાં, મૂળ વિસ્તારની આસપાસ ખાતર અથવા કમ્પોસ્ટ ફેલાવો.

5. કાપણી:

• નેક્ટરીનમાં નિયમિત કાપણી કરવી જરૂરી છે જેથી વૃક્ષનો આકાર જળવાઈ રહે, હવા અને સૂર્યપ્રકાશ અંદર સુધી પહોંચે અને સારા ફળ મળે.
• શિયાળાના અંતમાં અથવા વસંતની શરૂઆતમાં સુકાઈ ગયેલી, રોગગ્રસ્ત અને ભીડવાળી ડાળીઓને કાપી નાખો.
• ફળ આપતી ડાળીઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કાપણી કરો.

6. ફળ પાતળું કરવું:

• જો વૃક્ષ પર ઘણા બધા ફળ આવે તો, તેને પાતળા કરવાથી બાકીના ફળો મોટા અને સારી ગુણવત્તાવાળા બને છે. વટાણાના કદના ફળ હોય ત્યારે પાતળું કરવાનું શરૂ કરો અને બે ફળો વચ્ચે લગભગ 15 સેમી (6 ઇંચ) નું અંતર રાખો.

7. જીવાતો અને રોગો:

• નેક્ટરીનના વૃક્ષોને પીચ લીફ કર્લ, એફિડ્સ અને અન્ય જીવાતો અને રોગોનો ચેપ લાગી શકે છે.
• નિયમિતપણે વૃક્ષોનું નિરીક્ષણ કરો અને જો કોઈ સમસ્યા જણાય તો યોગ્ય સારવાર કરો. નિવારણ માટે ફૂગનાશક અને જંતુનાશક દવાઓનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.

8. લણણી:

• નેક્ટરીન સામાન્ય રીતે વાવેતરના 3-4 વર્ષ પછી ફળ આપવાનું શરૂ કરે છે.
• જ્યારે ફળ સંપૂર્ણ રંગના થઈ જાય અને સ્પર્શ કરવાથી થોડા નરમ લાગે ત્યારે તે લણણી માટે તૈયાર છે. ફળને હળવેથી પકડીને સહેજ ટ્વિસ્ટ કરીને તોડો.

નેક્ટરીનની જાતો:

નેક્ટરીનની ઘણી જાતો ઉપલબ્ધ છે, જે તેમના સ્વાદ, રંગ, કદ અને પાકવાના સમયમાં ભિન્ન હોય છે. અહીં કેટલીક લોકપ્રિય જાતો અને તેમની લાક્ષણિકતાઓ જણાવેલ છે:

પીળા ગર્ભવાળી જાતો:

• ફન્ટાસિયા (Fantasia): સૌથી વધુ વાવેતર થતી જાતોમાંની એક છે. મોટા કદના, પીળા ગર્ભવાળા અને મીઠા સ્વાદવાળા ફળો આપે છે. ફ્રીસ્ટોન પ્રકારની છે (ગર્ભ ગોટલીથી સરળતાથી છૂટો પડે છે). મોડી પાકતી જાત છે.
• ફ્લેવરટોપ (Flavortop): મોટી, પીળા ગર્ભવાળી અને ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ જાત છે. ફ્રીસ્ટોન પ્રકારની છે અને મધ્ય જુલાઈમાં પાકે છે.
• રેડ ગોલ્ડ (Red Gold): મોટા કદના, લાલ રંગના ફળો આપે છે. પીળો ગર્ભ અને મીઠો સ્વાદ હોય છે. ફ્રીસ્ટોન પ્રકારની અને મોડી પાકતી જાત છે.
• સનરેડ (Sunred): મધ્યમ કદના, લાલ ત્વચાવાળા અને મીઠાશવાળા ફળો આપે છે. પીળો ગર્ભ ધરાવે છે અને વહેલી પાકતી જાત છે.
• હાર્કો (Harko): પીળો ગર્ભ, સમૃદ્ધ પરંપરાગત નેક્ટરીન સ્વાદ અને મક્કમ ટેક્સચર ધરાવે છે. સ્વ-ફળદ્રુપ અને મધ્યમ વૃદ્ધિ પામતું વૃક્ષ છે.
• મેરીક્રેસ્ટ (Mericrest): મધ્યમ કદના ફળો સાથેની સૌથી સખત નેક્ટરીન જાતોમાંની એક ગણાય છે. પીળો ગર્ભ ધરાવે છે અને મધ્ય ઓગસ્ટમાં પાકે છે.
• ગાર્નેટ બ્યુટી (Garnet Beauty): વહેલી પાકતી, મધ્યમ કદની અને પીળા ગર્ભવાળી જાત છે. સારો સ્વાદ ધરાવે છે.
• સનગ્લો (Sunglo): મોટા કદના ફળો સાથેની વહેલી પાકતી જાત છે. પીળો ગર્ભ ધરાવે છે અને તાજા ખાવા, કેનિંગ અને ફ્રીઝિંગ માટે સારી છે.

સફેદ ગર્ભવાળી જાતો:

• આર્કટિક જે (Arctic Jay): સફેદ ગર્ભવાળી, અનોખી મીઠી અને સુગંધિત જાત છે. સ્વાદમાં એસિડ અને ખાંડનું સંપૂર્ણ સંતુલન હોય છે. વહેલીથી મધ્ય સીઝનમાં પાકે છે અને સ્વ-ફળદ્રુપ છે.
• આર્કટિક રોઝ (Arctic Rose): તીવ્ર મીઠાશ અને કરકરી ત્વચા સાથેનું જૂની ફેશનના નેક્ટરીન જેવું સ્વાદ ધરાવે છે.
• ગોલ્ડમાઈન (Goldmine): મધ્યમ કદના, ગોળાકાર ફળો સાથેની સફેદ ગર્ભવાળી જાત છે. મીઠી અને રસદાર હોય છે. ફ્રીસ્ટોન પ્રકારની અને ફેબ્રુઆરીમાં પાકે છે.
• હની હેલો (Honey Halo): લાલ રંગની અને પીળા-નારંગી ટપકાંવાળી ત્વચા ધરાવે છે. ડોનટ આકારની અને ખૂબ જ મીઠી અને રસદાર હોય છે.
• સ્નો ક્વીન (Snow Queen): સફેદ ગર્ભવાળી, મીઠી અને ઓછી એસિડિટીવાળી જાત છે.

અન્ય રસપ્રદ જાતો:

• સ્પાઈસ ઝી નેક્ટપ્લમ (Spice Zee NectaPlum): નેક્ટરીન અને પ્લમનું ક્રોસ છે. મીઠા અને મસાલેદાર સ્વાદવાળા ફળો આપે છે.
• કેન્ડી સ્પ્રિંકલ્સ (Candy Sprinkles): ઘેરી બર્ગન્ડી રંગની ત્વચા અને ગુલાબી અને લાલ ટપકાંવાળો તેજસ્વી પીળો ગર્ભ ધરાવે છે. મીઠાશ અને સબ-એસિડિટીનું સંતુલન અને ઉષ્ણકટિબંધીય સ્વાદ ધરાવે છે.
• ફ્રીકલ ફેસ (Freckle Face): તીવ્ર નેક્ટરીન સ્વાદ અને સુપર હાઈ શુગરનું મિશ્રણ ધરાવે છે.
• ડબલ ડિલાઈટ (Double Delight): મધ્યમ કદના, ઘેરા લાલ રંગના ફળો આપે છે. અસામાન્ય રીતે સમૃદ્ધ સ્વાદ ધરાવે છે અને જુલાઈમાં પાકે છે. વસંતમાં ગુલાબી રંગના ડબલ ફૂલો આવે છે.

નેક્ટરીન ઉપયોગ

નેક્ટરીન એક સ્વાદિષ્ટ અને પોષક તત્વોથી ભરપૂર ફળ છે, જેનો ઉપયોગ વિવિધ રીતે કરી શકાય છે:

તાજા ફળ તરીકે:

• નેક્ટરીનને ધોઈને સીધું ખાવું એ તેનો સૌથી સરળ અને સામાન્ય ઉપયોગ છે. તેની મીઠી અને થોડી તીખી ફ્લેવર ખૂબ જ તાજગી આપે છે.
• તેને ટુકડાઓમાં કાપીને ફ્રૂટ સલાડમાં ઉમેરી શકાય છે, જે અન્ય ફળો સાથે મળીને સ્વાદ અને પોષણનો સારો સ્ત્રોત બને છે.

રસ અને પીણાંમાં:

• નેક્ટરીનનો રસ કાઢીને પી શકાય છે, જે ગરમીમાં તાજગી આપનારું પીણું છે.
• તેને અન્ય ફળોના રસ સાથે મિક્સ કરીને એક નવો સ્વાદ બનાવી શકાય છે.
• સ્મૂધીમાં નેક્ટરીન ઉમેરવાથી તે ઘટ્ટ અને સ્વાદિષ્ટ બને છે, સાથે જ તેમાં પોષક તત્વો પણ ઉમેરાય છે.

મીઠાઈઓમાં:

• નેક્ટરીનનો ઉપયોગ વિવિધ પ્રકારની મીઠાઈઓ બનાવવા માટે થાય છે, જેમ કે:
  • પાઈ અને ટાર્ટ: નેક્ટરીનની મીઠાશ અને થોડી તીખાશ પાઈ અને ટાર્ટ માટે ઉત્તમ ફિલિંગ બનાવે છે.
  • ક્રમ્બલ અને કોબલર: ગરમ નેક્ટરીન પર ક્રમ્બલ અથવા કોબલર ટોપિંગ ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે.
  • કેક અને મફિન્સ: નેક્ટરીનના ટુકડા કેક અને મફિન્સમાં ઉમેરવાથી તે વધુ મોઇસ્ટ અને ફ્લેવરફુલ બને છે.
  • જામ અને જેલી: પાકેલા નેક્ટરીનમાંથી સ્વાદિષ્ટ જામ અને જેલી બનાવી શકાય છે, જેને બ્રેડ અથવા ટોસ્ટ પર લગાવીને ખાઈ શકાય છે.
  • ચટણી: નેક્ટરીનમાંથી મીઠી અને તીખી ચટણી બનાવી શકાય છે, જે માંસ અથવા ચીઝ સાથે પીરસવામાં આવે છે.
  • આઈસ્ક્રીમ અને સોરબેટ: નેક્ટરીનને પ્યુરી કરીને આઈસ્ક્રીમ અથવા સોરબેટ બનાવી શકાય છે, જે ગરમીમાં ઠંડક આપે છે.

ખારા વાનગીઓમાં:

• શેકેલા અથવા ગ્રીલ કરેલા નેક્ટરીનને સલાડમાં ઉમેરી શકાય છે, જે મીઠાશ અને ધુમાડાનો સ્વાદ આપે છે.
• તેને ચિકન અથવા ડુક્કરના માંસ જેવી વાનગીઓ સાથે પીરસવામાં આવે છે, જ્યાં તેની મીઠાશ માંસના સ્વાદને સંતુલિત કરે છે.
• નેક્ટરીનનો ઉપયોગ સાલસા બનાવવા માટે પણ થાય છે, જે ટોર્ટિલા ચિપ્સ અથવા ગ્રીલ કરેલા ખોરાક સાથે પીરસવામાં આવે છે.

અન્ય ઉપયોગો:

નેક્ટરીનમાંથી વિનેગર પણ બનાવી શકાય છે, જોકે આ ઉપયોગ ઓછો સામાન્ય છે.

સૂકા નેક્ટરીન (ડ્રાયડ નેક્ટરીન) એક હેલ્ધી નાસ્તો છે અને તેનો ઉપયોગ ટ્રેઇલ મિક્સ અથવા બેકિંગમાં પણ થઈ શકે છે.