એનિમિયા

એનિમિયા એ એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં શરીરમાં લાલ રક્ત કોશિકાઓ (RBCs) અથવા હિમોગ્લોબિનનું નીચું સ્તર હોય છે. હિમોગ્લોબિન એ લાલ રક્ત કોશિકાઓમાં રહેલ આયર્નયુक्त પ્રોટીન છે જે શરીરના તમામ કોશિકાઓ સુધી ઓક્સિજન પરિવહન કરવા માટે જવાબદાર છે. ઓછા RBCs અથવા હિમોગ્લોબિનના કારણે, શરીરના કોષોને પૂરતું ઓક્સિજન મળતું નથી, જે તફાવત (diafora) (various) લક્ષણો તરફ દોરી શકે છે.

એનિમિયાના પ્રકારો:

એનિમિયાના ઘણા પ્રકારો છે, જેના વિવિધ કારણો હોય છે. કેટલાક સામાન્ય પ્રકારોમાં શામેલ છે:

• આયર્નની ઉણપ એનિમિયા : આ સૌથી સામાન્ય પ્રકારનું એનિમિયા છે અને આયર્નના ઓછા સેવન અથવા શોષણના કારણે થાય છે.
• વિટામિન B12 અથવા ફોલેટની ઉણપ એનિમિયા : આ વિટામિન્સ લાલ રક્ત કોશિકાના ઉત્પાદન માટે જરૂરી છે.
• ક્રોનિક રોગ એનિમિયા : કિડની રોગ, ,અલ્સેરેટિવ કોલાઇટિસ, અને કેન્સર જેવા ક્રોનિક રોગો એનિમિયા તરીકે પરિણામ આપી શકે છે.
• રક્તસ્રાવ: ભારે માસિક સ્રાવ, પેટનુ અલ્સર કેન્સર અથવા અન્ય કારણોસર થતા આંતરિક રક્તસ્રાવ તરફ દોરી શકે છે.
• આનુવંશિક વિકાર એનિમિયા : કેટલાક આનુવંશિક વિકારો લાલ રક્ત કોશિકા અથવા હિમોગ્લોબિનના ઉત્પાદનને અસર કરી શકે છે.

એનિમિયાના કેટલાક સામાન્ય લક્ષણોમાં શામેલ છે:

• થાક
• શ્વાસ લેવામાં તકલીફ
• માથાનો દુખાવો
• ચક્કર આવવું
• ઠંડા હાથ અને પગ
• છાલનું પીળું પડવું
• નબળાઈ

એનિમિયાની સારવાર તેના કારણ પર આધારિત છે. કેટલાક સામાન્ય સારવાર વિકલ્પોમાં શામેલ છે:

• આયર્ન સપ્લીમેન્ટ્સ: આયર્નની ઉણપવાળા એનિમિયા માટે સૌથી સામાન્ય સારવાર છે.
• વિટામિન B12 અથવા ફોલેટ સપ્લીમેન્ટ્સ: આ વિટામિનની ઉણપવાળા એનિમિયા માટે જરૂરી.
• દવાઓ

એનિમિયા શું છે?

એનિમિયા એ એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં લોહીમાં લાલ રક્ત કોશિકાઓ અથવા હિમોગ્લોબિનનો પૂરતો પ્રમાણ નથી. હિમોગ્લોબિન એ લાલ રક્ત કોશિકાઓમાં રહેલો પ્રોટીન છે જે શરીરના બધા ભાગોમાં ઓક્સિજન પહોંચાડવા માટે જવાબદાર છે.

એનિમિયાના ઘણા જુદા જુદા પ્રકારો છે, અને દરેક પ્રકારનું કારણ અલગ હોય છે. કેટલાક સામાન્ય કારણોમાં શામેલ છે:

• આયર્નની ઉણપ: આ એ સૌથી સામાન્ય પ્રકારનો એનિમિયા છે, અને તે મુખ્યત્વે આહારમાં આયર્નનો અપૂરતો સેવન અથવા શરીર દ્વારા આયર્નનું શોષણ ન થવાથી થાય છે.
• વિટામિનની ઉણપ: વિટામિન B12 અને ફોલેટની ઉણપ પણ એનિમિયા તરફ દોરી શકે છે.
• બ્લડ ડિસઓર્ડર્સ: લ્યુકેમિયા, લિમ્ફોમા અને સિકલ સેલ એનિમિયા જેવા કેટલાક બ્લડ ડિસઓર્ડર્સ એનિમિયાનું કારણ બની શકે છે.
• ગર્ભાવસ્થા: કેટલીક સ્ત્રીઓને ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન આયર્નની ઉણપ થઈ શકે છે, જે એનિમિયા તરફ દોરી શકે છે.
• કાળાજીરોગ: કાળાજીરોગ એ એક પરોજીવી રોગ છે જે એનિમિયાનું કારણ બની શકે છે.

એનિમિયાના લક્ષણોમાં થાક, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, ચીડિયાપણું, માથાનો દુખાવો, ઝડપી હૃદયના ધબકારા અને ત્વચાનો રંગ પીળો પડવો શામેલ હોઈ શકે છે.

જો તમને એનિમિયાના કોઈપણ લક્ષણો અનુભવાય, તો તમારે ડૉક્ટરને મળવું જોઈએ. ડૉક્ટર એનિમિયાના પ્રકારનું નિદાન કરવા અને યોગ્ય સારવારની ભલામણ કરવા માટે રક્ત પરીક્ષણ કરશે. સારવારમાં આયર્ન, વિટામિન અથવા અન્ય દવાઓ લેવી, અથવા રક્ત ટ્રાન્સફ્યુઝન મેળવવાનો સમાવેશ થઈ શકે છે.

એનિમિયાને ઘણીવાર આહારમાં ફેરફાર કરીને અને આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાકનું સેવન કરીને અટકાવી શકાય છે. આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાકમાં માંસ, માછલી, ઈંડા, કઠોળ, લીલા શાકભાજી અને આયર્નથી ફોર્ટિફાઈડ અનાજનો સમાવેશ થાય છે. જો તમને આયર્નની ઉણપ થવાનું જોખમ હોય, તો તમારા ડૉક્ટર આયર્ન સપ્લીમેન્ટ લેવાની ભલામણ કરી શકે છે.

એનિમિયાના ચિહ્નો અને લક્ષણો શું છે?

એનિમિયા એ એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં શરીરમાં પૂરતા પ્રમાણમાં સ્વસ્થ લાલ રક્ત કોશિકાઓ (RBCs) હોતી નથી. લાલ રક્ત કોશિકાઓ શરીરના બાકીના ભાગોમાં ઓક્સિજન પહોંચાડવા માટે જવાબદાર હોય છે, તેથી જ્યારે તમને એનિમિયા હોય છે, ત્યારે તમને થાક, નબળાઈ અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવા લક્ષણો અનુભવી શકો છો.

એનિમિયાના ઘણા જુદા જુદા પ્રકારો છે, અને દરેક પ્રકારનું પોતાનું કારણ હોય છે. એનિમિયાના કેટલાક સામાન્ય કારણોમાં શામેલ છે:

• આયર્નની ઉણપ: આ એનિમિયાનો સૌથી સામાન્ય પ્રકાર છે, અને તે લોહીમાં આયર્નના ઓછા સ્તરને કારણે થાય છે. આયર્નની ઉણપનો એનિમિયા ઘણા પરિબળોને કારણે થઈ શકે છે, જેમ કે આહારમાં આયર્નનો ઓછો સમાવેશ, ભારે માસિક સ્રાવ અને ગર્ભાવસ્થા.
• પર્નિશિયસ એનિમિયા: આ પ્રકારનો એનિમિયા વિટામિન B12 ના ઓછા સ્તરને કારણે થાય છે, જે એક પોષક તત્વ છે જે શરીરને લાલ રક્ત કોશિકાઓ બનાવવામાં મદદ કરે છે. પર્નિશિયસ એનિમિયા સામાન્ય રીતે પેટમાં એક પ્રકારના બેક્ટેરિયાને કારણે થાય છે જે વિટામિન B12 ના શોષણમાં વિક્ષેપ કરે છે.
• સિકલ સેલ એનિમિયા: આ એક આનુવંશિક સ્થિતિ છે જે લાલ રક્ત કોશિકાઓને અસામાન્ય આકાર આપે છે, જેનાથી તેઓ સરળતાથી અટવાઈ જાય છે અને રક્તવાહિનીઓને અવરોધે છે. આ નુકસાન અને એનિમિયા તરફ દોરી શકે છે.
• ક્રોનિક રોગો: કિડની રોગ, કેન્સર અને રુમેટોઇડ આર્થરાઇટિસ જેવા કેટલાક ક્રોનિક રોગો એનિમિયા તરફ દોરી શકે છે.

એનિમિયાના લક્ષણો તેની તીવ્રતા અને કારણ પર આધાર રાખે છે. હળવા એનિમિયાવાળા લોકોને કોઈ લક્ષણો ન પણ હોઈ શકે, જ્યારે ગંભીર એનિમિયાવાળા લોકોને થાક, નબળાઈ, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, ચક્કર આવવા, માથાનો દુખાવો, ઠંડા હાથ અને પગ અને નિસ્તેજ ત્વચા જેવા લક્ષણો અનુભવી શકે છે.

એનિમિયા નાં કારણો શું છે?

એનિમિયાના ઘણા કારણો હોઈ શકે છે, જેમાં શામેલ છે:

આયર્નની ઉણપ: આ એ સૌથી સામાન્ય પ્રકારનો એનિમિયા છે, અને તે મુખ્યત્વે આહારમાં આયર્નનો અપૂરતો સેવન અથવા શરીર દ્વારા આયર્નનું શોષણ ન થવાથી થાય છે. આયર્નની ઉણપના ઘણા કારણો હોઈ શકે છે, જેમાં શામેલ છે:

• આહારમાં ઓછું આયર્ન: માંસ, માછલી, ઈંડા અને લીલા શાકભાજી જેવા આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાકનો પૂરતો સેવન ન કરવો.
• માસિક સ્રાવ: મહિલાઓમાં ભારે માસિક સ્રાવ એ આયર્નની ઉણપનું એક સામાન્ય કારણ છે.
• ગર્ભાવસ્થા: ગર્ભવતી મહિલાઓને તેમના બાળકના વિકાસ માટે વધુ આયર્નની જરૂર હોય છે, જેનાથી તેમને આયર્નની ઉણપ થઈ શકે છે.
• પાચન સમસ્યાઓ: કેટલીક પાચન સમસ્યાઓ, જેમ કે સેલિએક રોગ અને ક્રોન’સ રોગ, શરીર દ્વારા આયર્નનું શોષણ કરવાની ક્ષમતાને અસર કરી શકે છે.
• રક્તસ્ત્રાવ: ઝાડા, અલ્સર અથવા ગર્ભાશયના ફાઇબ્રોઇડ જેવા લાંબા સમય સુધી ચાલતા રક્તસ્ત્રાવથી આયર્નની ઉણપ થઈ શકે છે.

વિટામિનની ઉણપ: વિટામિન B12 અને ફોલેટની ઉણપ પણ એનિમિયા તરફ દોરી શકે છે. આ વિટામિન્સ લાલ રક્ત કોશિકાઓના નિર્માણ માટે જરૂરી છે. વિટામિનની ઉણપના ઘણા કારણો હોઈ શકે છે, જેમાં શામેલ છે:

• પૌષ્ટિક આહારનો અભાવ: વિટામિન B12 માંસ, માછલી, ડેરી ઉત્પાદનો અને ઇંડા જેવા પ્રાણીય ખોરાકમાં જોવા મળે છે. ફોલેટ લીલા શાકભાજી, ફળો, દાળ અને કઠોળમાં જોવા મળે છે.
• પાચન સમસ્યાઓ: કેટલીક પાચન સમસ્યાઓ, જેમ કે સેલિએક રોગ અને ક્રોન’s રોગ, શરીર દ્વારા વિટામિન B12 અને ફોલેટનું શોષણ કરવાની ક્ષમતાને અસર કરી શકે છે.
• વૃદ્ધત્વ: વૃદ્ધ લોકોમાં વિટામિન B12નું શોષણ કરવામાં મુશ્કેલી થવાની શક્યતા વધુ હોય છે.
• અન્ય તબીબી સ્થિતિઓ: કેટલીક તબીબી સ્થિતિઓ, જેમ કે ડાયાબિટીસ અને અલ્કોહોલનું સેવન, વિટામિન B12ની ઉણપ તરફ દોરી શકે છે.

બ્લડ ડિસઓર્ડર્સ: લ્યુકેમિયા, લિમ્ફોમા અને સિકલ સેલ એનિમિયા જેવા કેટલાક બ્લડ ડિસઓર્ડર્.

 એનિમિયા નું જોખમ કોને વધારે છે?

લિંગ અને જીવનકાળ

• પુરૂષકરતાં મહિલાઓમાં એનિમિયા થવાનું જોખમ વધુ હોય છે, ખાસ કરીને ભારે માસિક સ્રાવ, ગર્ભાવસ્થા અને સ્તનપાન દરમિયાન.
• બાળકો: શિશુઓ અને નાના બાળકોમાં પણ એનિમિયાનું જોખમ વધુ હોય છે, ખાસ કરીને જો તેઓ પૂરતો આયર્ન ધરાવતો ખોરાક ન ખાય અથવા તેમને પાચન સમસ્યાઓ હોય.
• વૃદ્ધ લોકો: 65 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના લોકોમાં પણ એનિમિયાનું જોખમ વધુ હોય છે, કારણ કે તેમના શરીર દ્વારા આયર્નનું શોષણ કરવાની ક્ષમતા ઘટે છે.

આહાર:

• પૌષ્ટિક આહારનો અભાવ: જો તમે પૂરતો આયર્ન, વિટામિન B12 અથવા ફોલેટ ધરાવતો ખોરાક ન ખાતા હોવ, તો તમને એનિમિયા થવાનું જોખમ વધુ હોય છે.
• માંસાહારી: શાકાહારીઓ અને શાકાહારીઓમાં માંસાહારીઓ કરતાં એનિમિયા થવાનું જોખમ વધુ હોય છે, કારણ કે માંસ, માછલી અને ડેરી ઉત્પાદનોમાં આયર્નનો સૌથી સારો સ્ત્રોત હોય છે.

તબીબી સ્થિતિઓ:

• ગર્ભાવસ્થા: ગર્ભવતી મહિલાઓને તેમના બાળકના વિકાસ માટે વધુ આયર્નની જરૂર હોય છે, જેનાથી તેમને આયર્નની ઉણપ થઈ શકે છે.
• માસિક સ્રાવ: ભારે માસિક સ્રાવ ધરાવતી મહિલાઓમાં આયર્નની ઉણપ થવાનું જોખમ વધુ હોય છે.
• પાચન સમસ્યાઓ: સેલિએક રોગ, ક્રોન’સ રોગ અને અલ્સર જેવી કેટલીક પાચન સમસ્યાઓ શરીર દ્વારા આયર્ન, વિટામિન B12 અને ફોલેટનું શોષણ કરવાની ક્ષમતાને અસર કરી શકે છે.
• રક્તસ્ત્રાવ: ઝાડા, અલ્સર અથવા ગર્ભાશયના ફાઇબ્રોઇડ જેવા લાંબા સમય સુધી ચાલતા રક્તસ્ત્રાવથી આયર્નની ઉણપ થઈ શકે છે.
• કિડનીની બીમારી: કિડનીની બીમારી ધરાવતા લોકોમાં એનિમિયા થવાનું જોખમ વધુ હોય છે.
• કેન્સર: કેન્સર ધરાવતા લોકોમાં એનિમિયા થવાનું જોખમ વધુ હોય છે, ખાસ કરીને જો તેમની સારવાર કેમોથેરાપી અથવા રેડિયેશન થેરાપીનો સમાવેશ કરે છે.

અન્ય પરિબળો:

• ગરીબી: ગરીબ લોકોમાં પોષ્ટિક આહાર ખાવાની ક્ષમતા ઓછી

એનિમિયા થી સંબંધિત અન્ય કયા રોગો છે?

એનિમિયા સાથે ઘણા બધા રોગો સંકળાયેલા છે. એનિમિયાના પ્રકાર અને તેની તીવ્રતાના આધારે, સંકળાયેલા રોગો બદલાઈ શકે છે.

એનિમિયાના કેટલાક સામાન્ય સંકળાયેલા રોગોમાં શામેલ છે:

• હૃદય રોગ: ગંભીર એનિમિયા હૃદયને વધુ મહેનત કરવાનું કારણ બની શકે છે, જે હૃદય સ્નાયુઓને નબળા પાડી શકે છે અને હૃદય સ્ત્રોત નિષ્ફળતા તરફ દોરી શકે છે.
• સ્ટ્રોક: એનિમિયા રક્તને ઘટ્ટ બનાવી શકે છે અને રક્તવાહિનીઓમાં થાક લાવી શકે છે, જેનાથી સ્ટ્રોકનું જોખમ વધી શકે છે.
• થાક અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ: એનિમિયાનું સૌથી સામાન્ય લક્ષણ થાક અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ છે. આ એટલા માટે છે કારણ કે લાલ રક્ત કોશિકાઓ શરીરમાં ઓક્સિજન પહોંચાડવા માટે જવાબદાર હોય છે, અને જ્યારે તેમની સંખ્યા ઓછી હોય છે અથવા તેમાં હિમોગ્લોબિન ઓછું હોય છે, ત્યારે પેશીઓને પૂરતો ઓક્સિજન મળતો નથી.
• ચીડિયાપણું અને માથાનો દુખાવો: એનિમિયા ચીડિયાપણું અને માથાના દુખાવાનું કારણ બની શકે છે.
• ઠંડા હાથ અને પગ: જ્યારે શરીરના પેશીઓને પૂરતો ઓક્સિજન મળતો નથી, ત્યારે તે ઠંડા લાગી શકે છે.
• ત્વચાનો રંગ પીળો પડવો (પીળિયા): કેટલાક પ્રકારના એનિમિયા, ખાસ કરીને ગંભીર આયર્નની ઉણપવાળા એનિમિયા, ત્વચા અને આંખોનો રંગ પીળો પડવાનું કારણ બની શકે છે. આ એટલા માટે છે કારણ કે જ્યારે લાલ રક્ત કોશિકાઓનો નાશ થાય છે, ત્યારે શરીરમાં બિલીરુબિન નામનું પદાર્થ જમા થાય છે, જે ત્વચા અને આંખોને પીળો રંગ આપે છે.
• ગર્ભાવસ્થામાં જટિલતાઓ: ગર્ભવતી મહિલાઓમાં ગંભીર એનિમિયા ગર્ભપાત, અકાળ જન્મ અને નબળા જન્મેલા બાળકનું જોખમ વધારી શકે છે.

એનિમિયા નું નિદાન કેવી રીતે કરવું?

એનિમિયાનું નિદાન કરવા માટે ડૉક્ટર ઘણી બધી પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરી શકે છે.

શારીરિક પરીક્ષા: ડૉક્ટર તમારા હૃદય અને ફેફસાં સાંભળશે, તમારી ત્વચાનો રંગ તપાસશે અને તમારા હાથ અને પગની તપાસ કરશે.

રક્ત પરીક્ષણ:

• સંપૂર્ણ રક્ત કોષ ગણતરી (CBC): આ રક્ત પરીક્ષણ લાલ રક્ત કોશિકાઓની સંખ્યા, કદ અને રંગ, તેમજ સફેદ રક્ત કોશિકાઓ અને પ્લેટલેટ્સની સંખ્યાનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
• હિમોગ્લોબિન પરીક્ષણ: આ પરીક્ષણ રક્તમાં હિમોગ્લોબિનની માત્રાનું માપન કરે છે.
• સીરમ આયર્ન પરીક્ષણ: આ પરીક્ષણ રક્તમાં આયર્નની માત્રાનું માપન કરે છે.
• ફેરિટિન પરીક્ષણ: આ પરીક્ષણ શરીરમાં સંગ્રહિત આયર્નની માત્રાનું માપન કરે છે.
• વિટામિન B12 અને ફોલેટ પરીક્ષણો: આ પરીક્ષણો રક્તમાં વિટામિન B12 અને ફોલેટના સ્તરનું માપન કરે છે.

અન્ય પરીક્ષણો:

• મૂત્ર પરીક્ષણ: આ પરીક્ષણ એનિમિયાના કારણે થઈ શકે તેવા કોઈપણ રક્તસ્ત્રાવનું નિદાન કરવામાં મદદ કરી શકે છે.
• સ્ટૂલ પરીક્ષણ: આ પરીક્ષણ એનિમિયાના કારણે થઈ શકે તેવા કોઈપણ રક્તસ્ત્રાવનું નિદાન કરવામાં મદદ કરી શકે છે.
• બોન મેરો એસ્પિરેશન: આ પરીક્ષણમાં, ડૉક્ટર તમારા હાડકાના મજ્જામાંથી નાના નમૂનાને દૂર કરે છે અને તેનું પરીક્ષણ માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ કરે છે.

ડૉક્ટર તમારા તબીબી ઇતિહાસ અને લક્ષણોના આધારે અન્ય પરીક્ષણો પણ કરી શકે છે.

એનિમિયાના નિદાન પછી, ડૉક્ટર તેના કારણનું નિદાન કરવા અને યોગ્ય સારવારની ભલામણ કરવા માટે વધુ પરીક્ષણો કરી શકે છે.

સારવાર એનિમિયાના પ્રકાર અને કારણ પર આધારિત હશે. કેટલાક સામાન્ય સારવારોમાં શામેલ છે:

• આયર્ન સપ્લીમેન્ટ્સ: આ એનિમિયાના સૌથી સામાન્ય પ્રકાર, આયર્નની ઉણપ માટે સૌથી સામાન્ય સારવાર છે.
• વિટામિન B12 અથવા ફોલેટ સપ્લીમેન્ટ્સ: આ વિટામિનની ઉણપવાળા એનિમિયા માટે સારવાર છે.

એનિમિયા ની સારવાર શું છે?

એનિમિયાની સારવાર એનિમિયાના પ્રકાર અને તેના કારણ પર આધાર રાખે છે.

સામાન્ય સારવારમાં શામેલ છે:

• આયર્ન સપ્લીમેન્ટ્સ: આ એનિમિયાના સૌથી સામાન્ય પ્રકાર, આયર્નની ઉણપ માટે સૌથી સામાન્ય સારવાર છે. આયર્ન સપ્લીમેન્ટ્સ ગોળીઓ, પ્રવાહી અથવા ઇન્જેક્શનના સ્વરૂપમાં લઈ શકાય છે. ડૉક્ટર તમને યોગ્ય પ્રકાર અને આયર્ન સપ્લીમેન્ટની માત્રાની ભલામણ કરશે.
• વિટામિન B12 અથવા ફોલેટ સપ્લીમેન્ટ્સ: આ વિટામિનની ઉણપવાળા એનિમિયા માટે સારવાર છે. વિટામિન B12 સપ્લીમેન્ટ્સ ગોળીઓ, ઇન્જેક્શન અથવા નાક દ્વારા સ્પ્રેના સ્વરૂપમાં લઈ શકાય છે. ફોલેટ સપ્લીમેન્ટ્સ ગોળીઓના સ્વરૂપમાં લઈ શકાય છે.
• રક્ત ટ્રાન્સફ્યુઝન: ગંભીર એનિમિયાવાળા લોકો માટે, જેમને ઝડપથી લાલ રક્ત કોશિકાઓની જરૂર હોય છે, તેમને રક્ત ટ્રાન્સફ્યુઝન આપી શકાય છે. રક્ત ટ્રાન્સફ્યુઝનમાં, ડોનરના લોહીમાંથી લાલ રક્ત કોશિકાઓને દર્દીના શરીરમાં ટ્રાન્સફ્યુઝ કરવામાં આવે છે.
• દવાઓ: કેટલાક કિસ્સાઓમાં, એનિમિયાના કારણની સારવાર માટે દવાઓ આપવામાં આવી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો એનિમિયા બ્લડ ડિસઓર્ડરને કારણે થાય છે, તો ડૉક્ટર તે બ્લડ ડિસઓર્ડરની સારવાર માટે દવાઓ આપી શકે છે.

જીવનશૈલીમાં ફેરફાર પણ એનિમિયાના સારવારમાં મદદ કરી શકે છે, જેમ કે:

• આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાક ખાવો: માંસ, માછલી, ડેરી ઉત્પાદનો, કઠોળ, લીલા શાકભાજી અને આયર્નથી ફોર્ટિફાઈડ અનાજ જેવા આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાકનો સમાવેશ કરો.
• વિટામિન C યુક્ત ખોરાક સાથે આયર્નનું સેવન કરો: વિટામિન C શરીર દ્વારા આયર્નના શોષણમાં મદદ કરે છે. વિટામિન C ના સારા સ્ત્રોતોમાં સંતરા, નારંગી, સ્ટ્રોબેરી, બ્રોકલી અને ટામેટાંનો સમાવેશ થાય છે.
• આયર્નને અવશોષિત કરવામાં વિક્ષેપ ઘટાડો: કેલ્શિયમ, કેફીન અને ટેનિન જેવા પદાર્થો શરીર દ્વારા આયર્નના શોષણમાં વિક્ષેપ લાવી શકે છે.

એનિમિયાના ઘરેલું ઉપચાર શું છે?

એનિમિયા એ એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં લાલ રક્ત કોશિકાઓમાં સામાન્ય કરતાં ઓછું હિમોગ્લોબિન અથવા ઓછી લાલ રક્ત કોશિકાઓ હોય છે. હિમોગ્લોબિન એ ઓક્સિજનને શરીરના તમામ ભાગોમાં લઈ જવા માટે જવાબદાર પ્રોટીન છે. એનિમિયાના ઘણા કારણો હોઈ શકે છે, જેમાં આયર્નની ઉણપ, વિટામિન B12 અથવા ફોલેટની ઉણપ અને ઘણા ક્રોનિક રોગોનો સમાવેશ થાય છે.

એનિમિયાના લક્ષણોમાં થાક, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, માથાનો દુખાવો, ચક્કર આવવા અને ઠંડા હાથ અને પગનો સમાવેશ થઈ શકે છે. જો તમને આમાંથી કોઈપણ લક્ષણો અનુભવાય, તો એનિમિયાના નિદાન અને સારવાર માટે ડૉક્ટરને મળવું મહત્વપૂર્ણ છે.

એનિમિયાની સારવાર તેના કારણ પર આધાર રાખે છે. આયર્નની ઉણપવાળા એનિમિયા માટે, સારવારમાં સામાન્ય રીતે આયર્ન સપ્લીમેન્ટ્સ લેવાનો સમાવેશ થાય છે. વિટામિન B12 અથવા ફોલેટની ઉણપવાળા એનિમિયા માટે, સારવારમાં આ વિટામિન્સના સપ્લીમેન્ટ્સ લેવાનો સમાવેશ થઈ શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, એનિમિયાની સારવાર માટે દવાઓ અથવા રક્ત ટ્રાન્સફ્યુઝનની જરૂર પડી શકે છે.

ઘણા ઘરેલું ઉપચારો છે જે એનિમિયાના લક્ષણો ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે. જો કે, એ નોંધવું મહત્વપૂર્ણ છે કે આ ઉપચારો એનિમિયાની સારવાર નથી અને તેનો ઉપયોગ ફક્ત ડૉક્ટર દ્વારા સૂચવવામાં આવેલી તબીબી સારવારના પૂરક તરીકે જ કરવો જોઈએ.

એનિમિયાના લક્ષણો ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે તેવા કેટલાક ઘરેલું ઉપચારોમાં શામેલ છે:

• આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાક ખાવો: માંસ, માછલી, ડેરી ઉત્પાદનો, કઠોળ, લીલા શાકભાજી અને આયર્નથી ફોર્ટિફાઈડ અનાજ જેવા આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાક ખાવાથી તમારા શરીરને તે જરૂરી આયર્ન મેળવવામાં મદદ મળશે.
• વિટામિન C યુક્ત ખોરાક સાથે આયર્નનું સેવન કરો: વિટામિન C શરીર દ્વારા આયર્નના શોષણમાં મદદ કરે છે. વિટામિન C ના સારા સ્ત્રોતોમાં સંતરા, નારંગી, સ્ટ્રોબેરી, બ્રોકલી અને ટામેટાંનો સમાવેશ થાયછે. જીવનશૈલીમાં ફેરફાર:
• નિયમિત કસરત કરો: નિયમિત કસરત શરીરમાં લાલ રક્ત કોશિકાઓના ઉત્પાદનને વેગ આપી શકે છે.
• પૂરતી ઊંઘ લો: ઊંઘની અછત શરીર દ્વારા આયર્નના શોષણને અસર કરી શકે છે.
• તમારા તણાવનું સ્તરનું સંચાલન કરો: તણાવ શરીર દ્વારા આયર્નના શોષણને અસર કરી શકે છે. યોગ, ધ્યાન અથવા ઊંડી શ્વાસ લેવા જેવી તણાવ-ઘટાડતી તકનીકોનો અભ્યાસ કરો.

એનિમિયા માં શું ખાવું અને શું ન ખાવું?

એનિમિયામાં શું ખાવું:

• આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાક: માંસ, માછલી, ડેરી ઉત્પાદનો, કઠોળ, લીલા શાકભાજી અને આયર્નથી ફોર્ટિફાઈડ અનાજ જેવા આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાક ખાવાથી તમારા શરીરને તે જરૂરી આયર્ન મેળવવામાં મદદ મળશે. આ ખોરાકોમાંથી કેટલાક ઉદાહરણો નીચે મુજબ છે:
  • માંસ: લાલ માંસ, ડુક્કરનું માંસ, ચિકન અને માછલી
  • ડેરી ઉત્પાદનો: દૂધ, દહીં, ચીઝ અને ઇંડા
  • કઠોળ: કાળા કઠોળ, રાજમા, મગ અને સોયાબીન
  • લીલા શાકભાજી: પાલક, શતાવરી, બ્રોકલી અને ગ્રીન્સ
  • આયર્નથી ફોર્ટિફાઈડ ખોરાક: કેટલાક અનાજ, બ્રેડ અને સીરિયલ્સ આયર્નથી ફોર્ટિફાઈડ હોય છે. ખોરાકના લેબલ પર “આયર્ન” માટે તપાસો.
• વિટામિન C યુક્ત ખોરાક: વિટામિન C શરીર દ્વારા આયર્નના શોષણમાં મદદ કરે છે. વિટામિન C ના સારા સ્ત્રોતોમાં સંતરા, નારંગી, સ્ટ્રોબેરી, બ્રોકલી અને ટામેટાંનો સમાવેશ થાય છે.

એનિમિયામાં શું ન ખાવું:

• કેલ્શિયમથી સમૃદ્ધ ખોરાક: કેલ્શિયમ આયર્નના શોષણમાં વિક્ષેપ લાવી શકે છે. તેથી, આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાક ખાધા પછી ઓછામાં ઓછા એક કલાક સુધી દૂધ, દહીં અને ચીઝ જેવા કેલ્શિયમથી સમૃદ્ધ ખોરાક ખાવાનું ટાળો.
• કેફીન: કેફીન પણ આયર્નના શોષણમાં વિક્ષેપ લાવી શકે છે. તેથી, આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાક ખાધા પછી ઓછામાં ઓછા બે કલાક સુધી કોફી, ચા અને સોડા જેવા કેફીનયુક્ત પીણાં પીવાનું ટાળો.
• ટેનિન: ટેનિન એક પદાર્થ છે જે ચા, કોફી, વાઇન અને ચોકલેટમાં જોવા મળે છે. તે આયર્નના શોષણમાં પણ વિક્ષેપ લાવી શકે છે.

એનિમિયા ના જોખમને કેવી રીતે ઘટાડવું?

એનિમિયાના જોખમને ઘટાડવા માટે તમે ઘણી બધી બાબતો કરી શકો છો.

આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાક ખાઓ: માંસ, માછલી, ડેરી ઉત્પાદનો, કઠોળ, લીલા શાકભાજી અને આયર્નથી ફોર્ટિફાઈડ અનાજ જેવા આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાકનો સમાવેશ કરો.

વિટામિન C યુક્ત ખોરાક સાથે આયર્નનું સેવન કરો: વિટામિન C શરીર દ્વારા આયર્નના શોષણમાં મદદ કરે છે. વિટામિન C ના સારા સ્ત્રોતોમાં સંતરા, નારંગી, સ્ટ્રોબેરી, બ્રોકલી અને ટામેટાંનો સમાવેશ થાય છે.

આયર્નને અવશોષિત કરવામાં વિક્ષેપ ઘટાડો: કેલ્શિયમ, કેફીન અને ટેનિન જેવા પદાર્થો શરીર દ્વારા આયર્નના શોષણમાં વિક્ષેપ લાવી શકે છે. આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાક ખાધા પછી ઓછામાં ઓછા એક કલાક સુધી કેલ્શિયમથી સમૃદ્ધ ખોરાક, ચા, કોફી અથવા વાઇનનું સેવન કરવાનું ટાળો

.અન્ય:

• જો તમને ભારે માસિક સ્રાવ થાય છે, તો તમારા ડૉક્ટર સાથે વાત કરો કે તમારા માટે કોઈ સારવાર વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે કે કેમ.
• જો તમને પાચન સમસ્યાઓ હોય, તો તમારા ડૉક્ટર સાથે વાત કરો કે તમારા માટે કોઈ સારવાર વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે કે કેમ.
• જો તમને કોઈ લાંબા સમય સુધી ચાલતા રક્તસ્ત્રાવની સ્થિતિ હોય, તો તમારા ડૉક્ટર સાથે વાત કરો.
• જો તમને કેન્સર અથવા કિડનીની બીમારી જેવી કોઈ તબીબી સ્થિતિ હોય, તો તમારા ડૉક્ટર સાથે વાત કરો કે તમારા માટે કોઈ સારવાર વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે.

એનિમિયા નું નિવારણ શું છે?

એનિમિયાના ઘણા પ્રકારો છે, અને દરેક પ્રકારનું નિવારણ અલગ અલગ હોય છે. જો કે, કેટલાક સામાન્ય સિદ્ધાંતો છે જે તમને તમામ પ્રકારના એનિમિયાના જોખમને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.

આહાર:

• આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાક ખાઓ: માંસ, માછલી, ડેરી ઉત્પાદનો, કઠોળ, લીલા શાકભાજી અને આયર્નથી ફોર્ટિફાઈડ અનાજ જેવા આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાક ખાવાથી તમારા શરીરને તે જરૂરી આયર્ન મળશે.
• વિટામિન C યુક્ત ખોરાક સાથે આયર્નનું સેવન કરો: વિટામિન C શરીર દ્વારા આયર્નના શોષણમાં મદદ કરે છે. વિટામિન C ના સારા સ્ત્રોતોમાં સંતરા, નારંગી, સ્ટ્રોબેરી, બ્રોકલી અને ટામેટાંનો સમાવેશ થાય છે.
• આયર્નને અવશોષિત કરવામાં વિક્ષેપ ઘટાડો: કેલ્શિયમ, કેફીન અને ટેનિન જેવા પદાર્થો શરીર દ્વારા આયર્નના શોષણમાં વિક્ષેપ લાવી શકે છે. આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાક ખાધા પછી ઓછામાં ઓછા એક કલાક સુધી કેલ્શિયમથી સમૃદ્ધ ખોરાક, કોફી, ચા અને સોડા પીવાનું ટાળો.

જીવનશૈલી:

• નિયમિત કસરત કરો: નિયમિત કસરત લાલ રક્ત કોષોના ઉત્પાદનને વધારવામાં મદદ કરી શકે છે અને એનિમિયાના જોખમને ઘટાડી શકે છે.
• પૂરતી ઊંઘ લો: ઊંઘની અછત એનિમિયાના વિકાસમાં ફાળો આપી શકે છે. પુખ્ત વયના લોકોએ દરેક રાત્રે 7-8 કલાકની ઊંઘ લેવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ.
• તમારા ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ નિયમિત તપાસ કરાવો: જો તમને એનિમિયાના જોખમનું વધુ જોખમ હોય, તો તમારા ડૉક્ટર નિયમિત રક્ત પરીક્ષણો કરાવવાની ભલામણ કરી શકે છે જેથી તેઓ તમારા આયર્નના સ્તરની દેખરેખ રાખી શકે.

ગર્ભવતી મહિલાઓ અને કિશોરવયની છોકરીઓ માટે:

• ગર્ભવતી મહિલાઓ અને કિશોરવયની છોકરીઓને આયર્નની ઉણપ થવાનું વધુ જોખમ હોય છે. જો તમે આ જૂથમાં છો, તો તમારા ડૉક્ટર સાથે વાત કરો કે શું તમારે આયર્ન સપ્લીમેન્ટ્સ લેવા જોઈએ.

સારાંશ

એનિમિયા એ એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં લાલ રક્ત કોશિકાઓમાં સામાન્ય કરતાં ઓછું હિમોગ્લોબિન અથવા ઓછી લાલ રક્ત કોશિકાઓ હોય છે. હિમોગ્લોબિન એ ઓક્સિજનને શરીરના તમામ ભાગોમાં લઈ જવા માટે જવાબદાર પ્રોટીન છે. એનિમિયાના ઘણા કારણો હોઈ શકે છે, જેમાં આયર્નની ઉણપ, વિટામિન B12 અથવા ફોલેટની ઉણપ અને ઘણા ક્રોનિક રોગોનો સમાવેશ થાય છે.

એનિમિયાના લક્ષણોમાં થાક, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, માથાનો દુખાવો, ચક્કર આવવા અને ઠંડા હાથ અને પગનો સમાવેશ થઈ શકે છે. જો તમને આમાંથી કોઈપણ લક્ષણો અનુભવાય, તો એનિમિયાના નિદાન અને સારવાર માટે ડૉક્ટરને મળવું મહત્વપૂર્ણ છે.

એનિમિયાની સારવાર તેના કારણ પર આધાર રાખે છે. આયર્નની ઉણપવાળા એનિમિયા માટે, સારવારમાં સામાન્ય રીતે આયર્ન સપ્લીમેન્ટ્સ લેવાનો સમાવેશ થાય છે. વિટામિન B12 અથવા ફોલેટની ઉણપવાળા એનિમિયા માટે, સારવારમાં આ વિટામિન્સના સપ્લીમેન્ટ્સ લેવાનો સમાવેશ થઈ શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, એનિમિયાની સારવાર માટે દવાઓ અથવા રક્ત ટ્રાન્સફ્યુઝનની જરૂર પડી શકે છે.

ઘણા ઘરેલું ઉપચારો છે જે એનિમિયાના લક્ષણો ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે. જો કે, એ નોંધવું મહત્વપૂર્ણ છે કે આ ઉપચારો એનિમિયાની સારવાર નથી અને તેનો ઉપયોગ ફક્ત ડૉક્ટર દ્વારા સૂચવવામાં આવેલી તબીબી સારવારના પૂરક તરીકે જ કરવો જોઈએ.

એનિમિયાનું નિવારણ કરવા માટે તમે ઘણી બધી બાબતો કરી શકો છો, જેમાં:

• આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાક ખાવો: માંસ, માછલી, ડેરી ઉત્પાદનો, કઠોળ, લીલા શાકભાજી અને આયર્નથી ફોર્ટિફાઈડ અનાજ જેવા આયર્નથી સમૃદ્ધ ખોરાક ખાવાથી તમારા શરીરને તે જરૂરી આયર્ન મળશે.
• વિટામિન C યુક્ત ખોરાક સાથે આયર્નનું સેવન કરો: વિટામિન C શરીર દ્વારા આયર્નના શોષણમાં મદદ કરે છે. વિટામિન C ના સારા સ્ત્રોતોમાં સંતરા, નારંગી, સ્ટ્રોબેરી, બ્રોકલી અને ટામેટાંનો સમાવેશ થાય છે.
• આયર્નને અવશોષિત કરવામાં વિક્ષેપ ઘટાડો: કેલ્શિયમ.